SELANİK - Selanik'in Yukarı Şehir olarak bilinen Ano Poli bölgesindeki İki Şerefeli Camii ve çevresini gösteren 1913 tarihli renkli bir fotoğraf, şehrin geçmişine dair görsel bir kayıt sunuyor.
Gazi Hüseyin Camii olarak da anılan yapının bulunduğu sokağı ve çevresini gösteren görüntü, Fransız bankacı Albert Kahn'ın “Archives de la Planète – Gezegenin Arşivleri” projesi kapsamındaki Balkan çalışmalarına dayanıyor.
Renkli bir otokrom örneği
Görüntü, projenin bilimsel yöneticisi coğrafyacı Jean Brunhes ile yürütülen çalışmalar sırasında Auguste Léon tarafından kaydedildi. Erken dönem renkli fotoğraf tekniği olan otokrom ile çekilen karenin özgün hâli de renklidir. Paylaşılan düzenlemede görüntünün keskinliği artırıldı ve renkleri restore edildi.
Bizans kilisesinden camiye
14. yüzyıla uzanan kökleriyle yapı, Selanik'in Bizans dönemi dinî mimarisinin örneklerinden biridir. Osmanlı döneminde camiye çevrilen yapı, iki şerefeli minaresi nedeniyle İki Şerefeli Camii adıyla anıldı.
Yapının 16. yüzyılda Gazi Hüseyin Bey tarafından camiye dönüştürüldüğü aktarılıyor. 1316 ve 1317 tarihli imparatorluk belgelerinden yola çıkan tarihsel değerlendirmelere göre yapı, Aynoroz'daki Hilandar Manastırı'na bağlı Aya Yorgi adlı dinî yapıyla ilişkili olabilir.
Başmelekler rivayeti
Yerel geleneğe göre yapı, başmelekler Mikail ve Cebrail ile ilişkilendiriliyor. Minarenin iki şerefesinin bu iki başmeleğin anısını simgelediğine dair anlatı da bulunuyor. Ancak bu açıklama, kesinleşmiş bir mimari gerekçe değil, yerel bir rivayet olarak değerlendiriliyor.
1912'den sonra yeniden Hristiyan ibadetine açılan yapı bugün Taksiarhes Başmelekler Kilisesi adını taşıyor.
1913 tarihli kare, Selanik'in değişen kent dokusunu ve çok katmanlı kültürel geçmişini de hatırlatıyor.
