GÜMÜLCİNE – Batı Trakya’nın yakın tarihinde öne çıkan yönetim, bugün “Batı Trakya Türk Cumhuriyeti” adıyla anılıyor. Merkezi Gümülcine olan yapı, 31 Ağustos 1913 tarihinde kuruldu. Balkan Savaşları’nın doğurduğu askeri ve siyasi belirsizlik ortamında ortaya çıktı.
Başlangıçta geçici, sonra bağımsız hükümet
Yönetimin ilk resmi adı Garbî Trakya Hükûmet-i Muvakkatesi, yani Batı Trakya Geçici Hükümeti idi. Yönetim daha sonra Garbî Trakya Hükûmet-i Müstakilesi adını benimsedi.
Bugün “Batı Trakya Türk Cumhuriyeti” olarak bilinen bu kısa süreli siyasi oluşumun tarihi adlarında “geçici hükümet” ve “bağımsız hükümet” ifadeleri yer alıyordu.
Kaç gün sürdü?
Yaygın kabul gören anlatıma göre yönetim 56 gün varlığını sürdürdü. Buna karşın kaynaklarda 55, 56 ve 57 günlük süreler de geçiyor.
Atatürk Ansiklopedisi’ne göre kuruluş tarihi 31 Ağustos 1913, sona erme tarihi ise Bulgar birliklerinin bölgeye ilerlemeye koyulduğu 25 Ekim 1913 olarak kaydediliyor. Aradaki süre 55 gündür; başlangıç ve bitiş günleri dahil edildiğinde ise 56 gün eder.
Batı Trakya Türkleri Dayanışma Derneği de kuruluş yıl dönümü açıklamasında 56 günlük süreyi esas alıyor. Haberlerde tarihlerin açıkça yazılması, farklı gün sayılarından kaynaklanabilecek karışıklığı önlüyor.
Neden sona erdi?
29 Eylül 1913’te Osmanlı Devleti ile Bulgaristan, İstanbul Antlaşması’nı imzaladı. Bu belge, Batı Trakya’nın Bulgaristan’a bırakılması sürecini belirledi. Bölgeyle ilgili gelişmeler, Gümülcine merkezli yönetimin ayakta kalamamasıyla sonuçlandı.
Kısa süreli varlığına karşın oluşum, Batı Trakya Türklerinin siyasi ve toplumsal belleğinde önemli bir yer tuttu.